Δευτέρα

Διανοητικές δυσπεψίες

Δευτέρα



Αυτές τις ημέρες διαβάζω το Φύλλο Μηδέν του Έκο, ο οποίος επιστρέφει μάλλον απελευθερωμένος από κάποιες αμφίβολες εμπορικές επιτυχίες. Πάλι παρασύρεται σε κάποια σημεία σε εκείνη την εμμονική φλυαρία – χαρακτηριστικό των επαγγελματιών συγγραφέων - αλλά από τη μία, ευτυχώς αυτό συμβαίνει εμβόλιμα 2-3 φορές μόνο, αφετέρου στην πορεία αναγνωρίζει ο αναγνώστης πως ακόμα και στις φαινομενικά άσχετες διηγήσεις του ο Έκο επιχειρεί απολύτως συγκροτημένα να στηρίξει την αλήθεια του βιβλίου. 

Δεν θέλω να αποκαλύψω πολλά για την ιστορία, η οποία ούτως ή άλλως έχει διακυμάνσεις μεγάλου εύρους αλλά τείνω να χαρακτηρίσω το βιβλίο ως ένα «ύπουλο» και ομολογουμένως επιτυχημένο ράπισμα στον κόσμο της εμπορικής ενημέρωσης. Νομίζω μάλιστα πως σε πολλά σημεία επιτυγχάνεται ο σκοπός με μία αυτόματη συνάφεια που εντοπίζει κανείς σχετικά με τα διαδικτυακά δρώμενα, κι ας μην αναφέρεται πουθενά κάτι τέτοιο. 

Η εμπορική δημοσιογραφία δεν είναι απαραίτητα αυτή που πουλάει αλλά αυτή που στοχεύει σε μεγαλύτερο κοινό. Δίνεις αυτό που αποζητούν οι περισσότεροι. Αυτό που μπορούν να καταναλώσουν χωρίς έντονες διανοητικές δυσπεψίες. Δίνεις έτοιμη σκέψη, όχι επειδή ο αναγνώστης δε μπορεί να σκεφτεί αλλά επειδή ο απαίδευτος αναγνώστης θα προτιμήσει να παρασυρθεί και όχι να αντισταθεί. Δε δίνεις είδηση. Δίνεις αλήθειες που προϋπάρχουν σε απωθημένους εγκεφάλους και τις επικυρώνεις ως βεβαιότητες

---- 

Τις τελευταίες ημέρες έγινα δέκτης – πιθανότατα για εκατοστή φορά στην δεκαετή παρουσία μου στα social media – σωρείας απαξιωτικών αναφορών στο twitter όπου η δυνατότητα να απευθύνεσαι χωρίς να είναι απαραίτητο να έχεις συστηθεί με κάποιο τρόπο, δημιουργεί εύκολα ατμόσφαιρες εντυπώσεων. 

Μιλώ για την δική μου περίπτωση αλλά γνωρίζω πως υπάρχουν άπειρα άλλα παραδείγματα επώνυμων κυρίως χρηστών οι οποίοι συχνά μπαίνουν στο στόχαστρο όχι μίας σοβαρής αντιπαράθεσης αλλά στο αλλήθωρο μάτι ενός κυκλώνα που δομείται με στόχο την απαξίωση. 

«Κι αν κάποιος, θέλοντας να χαρακτηρίσει μια δραματική κατάσταση, πει ότι βρισκόμαστε στο μάτι του κυκλώνα, υποθέτω ο … θα έχει τη σύνεση να του υπενθυμίσει ότι, σύμφωνα με όλα τα επιστημονικά συγγράμματα, το μάτι του κυκλώνα είναι το μοναδικό σημείο όπου επικρατεί γαλήνη, ενώ ο κυκλώνας μαίνεται γύρω του. 

Όχι..! Σε αυτή την περίπτωση θα έλεγα πως πρέπει να χρησιμοποιήσουμε το μάτι του κυκλώνα, διότι ασχέτως τι λέει η επιστήμη, ο αναγνώστης δεν το ξέρει· και το μάτι του κυκλώνα του δίνει την εντύπωση ότι βρίσκεται στο κέντρο των προβλημάτων.» 


Δε θα έγραφα όμως αυτό το ποστ ποτέ μόνο με αφορμή μία προσωπική επίθεση. Εχθές διάβαζα για ένα άρθρο δημοσιογράφου όπου απαξιωνόταν μία πολιτική προσωπικότητα με ακράδαντο το επιχείρημα πως τολμά να πίνει και να καπνίζει. 

Θα δείτε και μόνοι σας για ποιο λόγο άστραψε αμέσως στο μυαλό μου το απόσπασμα του Έκο. 

«Ας πούμε λοιπόν ότι αυτός…πάει αργά ή γρήγορα να χώσει τη μύτη του στις υποθέσεις του κομεντατόρε. Συνεπώς, ο … θα χαιρόταν να δει πώς μπορούμε να ρίξουμε μία σκιά υποψίας σε αυτόν τον ανακατωσούρα… 

Προσέξτε καλά, σήμερα για να αντικρούσεις μία κατηγορία, δε χρειάζεται να αποδείξεις το αντίθετο, αρκεί να απαξιώσεις εκείνον που σε κατηγορεί. ..αν μου επιτρέπετε την έκφραση, παραξενοποιούμε ό,τι κάνει καθημερινά. 

Ο.. τον είχε φωτογραφίσει ..ενώ έτρωγε σε ένα κινέζικο εστιατόριο με ξυλάκια. 

Υπέροχα… ο αναγνώστης μας δεν συχνάζει σε κινέζικα εστιατόρια. Αυτός γιατί συχνάζει σε κινέζικα εστιατόρια… γιατί αν είναι σοβαρός..δεν τρώει σπαγκέτι και ζυμαρικά όπως όλοι; … 

Και να ήταν μόνο αυτό… φορούσε κάλτσες σμαραγδί και παπούτσια του τένις. 

Φορούσε κάλτσες σμαραγδί και παπούτσια του τένις! Αυτός είναι δανδής ή παιδί των λουλουδιών, όπως τους έλεγαν κάποτε. Δε θέλει πολύ για να φανταστούμε ότι κάνει και μπάφους. Αλλά αυτό δε το λέμε, αφήνουμε τον αναγνώστη να καταλήξει μόνος του στο συμπέρασμα.» 

----

Και κάπως έτσι διαμοιράζεται η φτηνή δημοσιογραφία από φτηνούς ανθρώπους για ένα κοινό που είναι αμόρφωτο όχι επειδή δεν γνωρίζει αλλά επειδή δεν ενδιαφέρεται να σκεφτεί. 


Κι έτσι, «Από μια μη είδηση βγάλαμε είδηση. Και χωρίς να πούμε ψέματα».

Φύλλο Μηδέν 
Ουμπέρτο Έκο 
Εκδόσεις Ψυχογιός




Πέμπτη

«Στις μέρες μας, η σοβαρότητα είναι από μόνη της μια πράξη αντίστασης»

Πέμπτη



Ο τίτλος είναι κλεμμένος. Είναι από αυτές τις φράσεις που διαβάζεις στις πλατφόρμες microblogging [στους χώρους της ατάκας, δηλαδή] και που η αλήθεια τους κουμπώνει τόσο τέλεια με το κριτήριο τι λέγεται από ποιον και τι περιλαμβάνει, που μένει εις το διηνεκές καρφωμένη στο μυαλό να σου θυμίζει σε τι δεν πρέπει να παρασυρθείς. 

Δεν μου αρέσει αυτό που γίνομαι μέσα στην παρανοϊκή ανισορροπία που ζει κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά, η χώρα. 

Δεν μου αρέσει που παρασύρομαι σε σεξιστικά ή ελαφρά σχόλια. Νομίζω μάλιστα πως αυτή είναι η μεγαλύτερη προσωπική καταστροφή που έχω βιώσει νοητικά εξαιτίας της σημερινής διακυβερνητικής παράκρουσης και του τρόπου που αυτή διαχέεται ως είδηση ως ερμηνεία και ως σχόλιο στο διαδίκτυο. 

Πώς να προλάβεις τον σπασμό στο μυαλό άλλωστε όταν ακούς πως η πολιτεία ευθύνεται που δεν περιέθαλψε σωστά έναν τρομοκράτη; 

Και δεν είναι μόνο αυτά τα ξανάστροφα ραπίσματα που σε κάνουν να πετάγεσαι μανιασμένος, είναι κι άλλα πιο καθημερινά, ακόμα πιο φτηνά μετεικάσματα της διανοητικής στρεβλότητας που παλεύει να εδραιωθεί στην συνείδηση του απαίδευτου που ξεχνά να «αντισταθεί με σοβαρότητα». 

Την ημέρα της 25ης Μαρτίου στην εκκλησία ο εκπαιδευτικός που εκφώνησε τον λόγο της ημέρας, πολλάκις ανέφερε πως «σήμερα, όπως και τότε, οφείλουμε αντίσταση – διότι σήμερα τον εχθρό τον λέμε τρόικα, είπε». 

Κι ένιωσα ντροπή πρώτα κι ύστερα οργή που κάποιος σφετερίστηκε ένα αποτέλεσμα εκλογών για να γελοιοποιήσει την ικανότητα του μυαλού μου να αντισταθεί. Που και στο δικό μου όνομα τόλμησε θρασύτατα να επιβάλει μια απόχρωση οχετού σε ένα ακόμα επεισόδιο αλλοίωσης της ιστορίας. 

Το οφείλω στον εαυτό μου να μην καταντήσω ποτέ τόσο ανεπαρκής πνευματικά. 

Τα ανίψια και τα βαφτιστήρια μου μεγαλώνουν. Όπου να’ναι θα έρθουν στα social media. Θα με αναζητήσουν. Τους οφείλω – σήμερα, περισσότερο από ποτέ - να αποδεικνύω πως «ειδικά στις μέρες μας, η σοβαρότητα είναι από μόνη της μία γενναία πράξη αντίστασης». 

«Μη καταντήσετε να προκαλείτε οργή και ντροπή». Αυτό πρέπει να μας διδάσκω.